شنبه, 09 آذر 1392 ساعت 03:30

چکن، نقشی سه هزارساله بر پوشش و البسه تاجیکان

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
 
باستان شناسان تاجیک معتقدند که چکن از انواع پوشش آریایی های باستانی است که بیش از سه هزار سال تاریخ دارد و به گونه های مختلف تا زمان ما رسیده است. مردم شناسان حفظ این هنر باستانی را امری بایسته می دانند. زیرا چکن که در مناطق مختلف تاجیکستان بیشتر به عنوان گلدوزی معروف است، عالم افسانه و رویا و اساطير و آیینهای باستانی آریایی ها را در خود نهفته است.
ظریف میرز، یک باستان شناس ساکن کولاب می گوید: "در انواع لباس چکن بویژه در کلاه نقشی از چلیپای آریایی یا «اسواستیک» ترسیم می شود که آن رمز فراوانی، نجابت، آزادی و آزادگی است. البته نقش چلیپای آریایی در کاخها و کوشمهای باستانی، ازجمله در مدرسه شیردار شهر سمرقند و تخت جمشید نیز به چشم می خورد.»
اما گفته می شود پوشش چکن در بسیاری از مناطق تاجیکستان با گذشت زمان گوهر اصلی خود را از دست داده و یا لباس مدرن جایگزین آن شده است. با اينهمه نشانه هایی از آن را تنها در شیرازه های کلاههای مردانه یا گریبان کرته های گلدوزی شده می توان مشاهده کرد.
رنگین ترین آنها چکن منطقه کولاب در جنوب تاجیکستان است که بیشتر جلب توجه می کند. معمولا برای زمینه طرح های چکن از پارچه یکرنگ سفید، صورتی، سبز، آبی یا سرخ استفاده می کنند. رنگ نخ گلدوزی با توجه به رنگ زمینه آن انتخاب می شود. سه رنگ سپید و سرخ و زرد در این میانه جایگاه ویژه ای دارند: رنگ سپید رمز بخت است و رنگهای زرد و سرخ نشانگر آفتاب و آتش هستند که از نمادهای فرهنگی زرتشتی محسوب می شود.
مردم شناسان با اشاره به نقش و طرح هایی که روی چکن است، آن را به قرن های پیش از میلاد مربوط می دانند و گل هایی که با نام «کاسه» معروف است و شکل خورشید دارد، را دلیل مهرپرستی مردم در دوران باستان بشمار می آورند. گلی که دور دامن یا کلاه مردان دوخته می شود نیز یک طرح باستانی است و رمز خورشید دانسته می شود.
تک تک گل های چکن نماد چیزی است و مضمون خاص و نام خود را دارد. نقشی که در چکن های امروزی دیده می شود، سال ها پیش هم در گل دوزی ها دیده می شد. با وجود روی کار آوردن نقش و نگارهای تازه در چکن، چادر عروسی و پیراهن عروس نقش و نگار قدیمی خود را حفظ کرده است. با این که گفته می شود برخی از طرح های چکن طی هزارها سال بی تغییر مانده اند، در عین حال انواع تازه ای از پیراهن چکن دیده می شود که با سلیقه لباس پوشی مدرن تهیه شده است. دوزندگان شکل دوخت پیراهن را تغییر داده اند، ولی رمزهای خورشیدی و نقش و نگار چکن همان است که بود.
آری پیراهن چکن عالمی از رنگها را نیز در خود گنجانیده است. به اعتقاد خداینظر رحیمزاده، جامعه شناس تاجیک، هرچند در پیراهن چکن هفت رنگ «کمان رستم» یا قوس و قزح را می توان مشاهده کرد، بازار مرادف، مدیر آثارخانه ناحیه دنغره، واقع در جنوب تاجیکستان می گوید گوهر اصلی چکن در همین رموز باستانی است: "در انواع گلدوزی یا گونه های مختلف چکن که در جنوب کشور به عنوان «سوزنی» یا «دوری» بیشتر معروف است، ترسیم آتش موقع مرکزی دارد. آتش بزرگی که در آیین آریایی ها افروخته می شد و مردم در پیرامون آن چرخ می زدند."
آقای مرادف همچنین بر این عقیده اند که نام «دوری» از همین چرخ زدن یا دور گشتن پیرامون آتش برمی آید. ولی با گسترش اسلام تاجیکان شاید از ترس یا بنا به مقررات زمان نقش آتش و چرخ زنی در پیرامون آن را در گلدوزیهای خود تحریف کردند. اکنون این نقش در پیراهن چکن به صراحت شناخته نمی شود، ولی در گلدوزیهای مردم کوهستان برجسته تر است."
به اعتقاد ظفر میرزایف، باستان شناس تاجیک، اصولا چکن و سوزنیهایی که امروز برخی از طراحان مد در خارج از تاجیکستان به نمایش می گذارند، به منظور جلب توجه مشتریان سراپا گلدوزی شده، ولی رموز و معانی اصیل آریایی را از دست داده اند: "گوهر اصلی چکن همین تصویر آتشی است که بر آن نقش یافته است."
خیرالله طاهرف، مدیر آثارخانه میر سید علی همدانی در شهر کولاب نیز می گوید که گلدوزی چهار گوشه ای که بر کلاه چکن دیده می شود و آن را تنها مردان به سر می گذارند، اشاره به چهار عنصر آریایی است و آفتاب و ماه و ستاره و آتش را می رساند که برابر با آب و آتش و باد و خاک است.
دختران تاجیک در جنوب کشور پیش مادر و خواهران خود از سن ۱۰-۱۲ سالگی آموزش چکن دوزی می بینند و در پارچه هایی به اندازه دستمال، نقش های مختلف را گلدوزی می کنند تا بعدها در تهیه جهیزیه عروسی برای خود سهم گیرند. در بسیاری از مناطق تاجیکستان دختران، برای جشن عروسی خود چادر دیواری (پرده حجله)، پیراهن چکن، چادر و روکش بالشت می دوزند.
پیراهن چکن اکنون از محبوب ترین پوشش های ملی زنان تاجیک است و به ویژه در جشن های ملی آن را بیشتر می توان دید. در منطقه کولاب در روزهای نوروز، جوانان با کلاه های گرد چکن (تاقی گلدوزی) و دختران با پیرهن های چکن به جشن های نوروزی و مهمانی های این عید ملی می روند.
منبع: سایت های اینترنتی و وب سایتهای خبری
خواندن 865 دفعه آخرین ویرایش در شنبه, 09 آذر 1392 ساعت 03:30

نظر دادن

خوانش شعر تركى استاد شهريار-بهار٩٩

مصاحبه پیرامون وضعیت فرهنگی تبریز و استاد شهریار

شب آمد و دل تنگم هوای خانه گرفت ...

تازه ها

خیّام و جهان بینى او/ به مناسبت  روز بزرگداشت خیام

خیّام و جهان بینى او/ به مناسبت روز بزرگداشت خیام

چهارشنبه, 07 خرداد 1399 14:11

  «آرتور شوپنهاور»، یکی از بدبین ترین فلاسفه در طول تاریخ فلسفه است. وی با این که در     شاهکار خود «جهان همچون اراده و تصور» و در جای جای مقالات و رسالات...

محتواسازی برای فضای مجازی از مصادیق هوشمندانه وقف فرهنگی است.(خبرگزاری ایرنا-1398/08/06)

محتواسازی برای فضای مجازی از مصادیق هوشمندانه وقف فرهنگی است.(خبرگزاری ایرنا-1398/08/06)

شنبه, 23 فروردين 1399 13:39

تهران- ایرنا- یکی از مقولاتی که در عرصه توسعه فرهنگی در مقوله مطالعه می‌تواند اثرگذار باشد اما همچنان ناب و بدون ایده پردازی باقی مانده است وقف فرهنگی است، مساله...

یادداشت - حاج قاسم سلیمانی، سردار دین و میهن -روزنامه اطلاعات شماره 27469

یادداشت - حاج قاسم سلیمانی، سردار دین و میهن -روزنامه اطلاعات شماره 27469

شنبه, 03 اسفند 1398 15:01

      شهادت برترین معراج عشق است گهش پروازی از جبریل برتر در جمعه‌ تلخی که بامدادش خبر ناگوار شهادت جانسوز سردار سلیمانی را می‌شنوم، در حیاط خلوت خاطراتم می‌روم، خاطراتی که کهنه نمی‌شوند،...

کوکبه شاه خراسان‏‎ ‎نگر (یادداشت - روزنامه اطلاعات 1398/08/06 )

کوکبه شاه خراسان‏‎ ‎نگر (یادداشت - روزنامه اطلاعات 1398/08/06 )

دوشنبه, 25 آذر 1398 14:57

سی‌ ام صفر مصادف است با شهادت مهاجری که برای گسترش دین‎ ‎خدا و هدایت امت به قلمروی روی آورد که مردمانش در طول تاریخ اسلام، مهر دوستی و‎ ‎محبت...

گذرى بر مناسبات دیروز، امروز و فرداى ایران و تاجیکستان هزار سال خویشاوندى/یادداشت/روزنامه اطلاعات/ 1398/07/10

گذرى بر مناسبات دیروز، امروز و فرداى ایران و تاجیکستان هزار سال خویشاوندى/یادداشت/روزنامه اطلاعات/ 1398/07/10

دوشنبه, 06 آبان 1398 10:42

تاریخدانان، تاجیکستان را مادر ایران‌زمین به شمار می‌آورند،زیرا که نه تنها ایرانیان، بلکه آریائیان از آنجا برخاسته‌اند. سرزمین تاجیکستان امروزی که تا پایان دوران سامانیان سراسر شمال آمودریا (جیحون) را...

پیشنهاددهنده روز ادب فارسی در تقویم ملی تبیین کرد؛ پیوند شهریار با امر قدسی شعرش را جاودانه ساخت(خبرگزاری ایکنا1398/06/27)

پیشنهاددهنده روز ادب فارسی در تقویم ملی تبیین کرد؛ پیوند شهریار با امر قدسی شعرش را جاودانه ساخت(خبرگزاری ایکنا1398/06/27)

یکشنبه, 07 مهر 1398 10:10

روز بیست و هفتم شهریور سالروز درگذشت شهریار،شاعر معاصر ایرانی، با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی، روز ملی شعر و ادب پارسی نامیده شده است. در روز ادب فارسی با...

حق تكثير كليه محتواى تصويرى، صوتى و نوشتارى اين وبسايت متعلق است به على اصغر شعردوست .

طراحی سایت و بهینه سازی سایت توسط نونگار